Słownik pojęć
Podstawowe japońskie słownictwo, które usłyszysz na treningach Aikido – wyjaśnione po polsku.
A
Aikido
Japońska sztuka walki założona przez Morihei Ueshibę, oparta na wykorzystywaniu energii i ruchu przeciwnika zamiast siłowej konfrontacji.
Aiki
„Złączona energia” – zasada harmonijnego połączenia się z ruchem i intencją partnera zamiast stawiania oporu.
Atemi
Uderzenie lub ukłucie stosowane w niektórych technikach, które rozprasza uwagę partnera lub otwiera jego pozycję.
Arigatō
„Dziękuję” – słowo używane po zakończeniu treningu lub ćwiczenia z partnerem.
B
Bokken
Drewniany miecz treningowy używany do ćwiczeń z bronią w Aikido.
Budo
Ogólne określenie japońskich sztuk walki rozumianych jako droga rozwoju osobistego, nie tylko technika walki.
Bushido
„Droga wojownika” – kodeks honorowy dawnych samurajów, który wpłynął na etykę współczesnych sztuk walki.
C
Chudan
Poziom średni – określenie pozycji lub uderzenia skierowanego na wysokość tułowia.
D
Dan
Stopień mistrzowski nadawany po zdobyciu wszystkich stopni ucznia (kyū). Im wyższy numer dan, tym wyższy stopień zaawansowania.
Do
„Droga” – część nazwy wielu japońskich sztuk walki (Aiki-do, Ju-do, Ken-do), oznaczająca ścieżkę rozwoju, nie tylko zbiór technik.
Dogi / Keikogi
Strój treningowy noszony podczas zajęć.
Dojo
„Miejsce drogi” – sala lub ośrodek, w którym odbywają się treningi.
E
Embu
Pokaz technik Aikido wykonywany publicznie, często podczas seminariów lub uroczystości.
Enso
Malowane ręcznie koło symbolizujące w kulturze japońskiej harmonię, nieskończoność i pustkę umysłu.
F
Fudoshin
„Niewzruszony umysł” – stan wewnętrznego spokoju i równowagi emocjonalnej, niezależnie od sytuacji.
G
Gi
Skrócona nazwa stroju treningowego (od keikogi lub dogi).
Gyaku
„Odwrotny” – często używane w nazwach technik wykonywanych w przeciwną stronę niż standardowo.
H
Hakama
Szerokie, spódnico-spodnie noszone zazwyczaj przez bardziej zaawansowanych ćwiczących, historycznie część stroju samurajów.
Hanmi
Podstawowa pozycja wyjściowa w Aikido, w której ciało jest ustawione bokiem do partnera.
Hara
Obszar podbrzusza uznawany w kulturze japońskiej za centrum energii i równowagi ciała.
I
Ikkyō
Pierwsza z podstawowych technik kontroli stawu łokciowego i barkowego w Aikido.
Irimi
Wejście – ruch polegający na wkroczeniu w przestrzeń atakującego zamiast unikania go.
J
Jo
Drewniany kij treningowy, jedna z broni ćwiczonych w Aikido.
Joseki
Honorowe miejsce w dojo, zwykle oznaczone zdjęciem założyciela Aikido, w stronę którego wykonuje się ukłon na początku i końcu zajęć.
K
Kata
Układ ćwiczeń lub technik wykonywanych w określonej, powtarzalnej formie.
Keiko
Trening, praktyka – ogólne określenie zajęć w dojo.
Ki
Energia życiowa – pojęcie centralne dla filozofii Aikido, odnoszące się do wewnętrznej siły i skupienia.
Kiai
Okrzyk wydawany podczas wykonywania techniki, służący koncentracji energii.
Kokyu
Oddech – zasada wykorzystania rytmu oddechu do koordynacji ruchu i siły w technice.
Kotegaeshi
Technika polegająca na skręceniu nadgarstka partnera, prowadząca do rzutu.
Kyū
Stopień ucznia, poprzedzający stopnie mistrzowskie (dan). Numeracja kyū maleje w miarę postępów – najwyższy początkowy stopień to zwykle 6 kyū.
M
Ma-ai
Odpowiedni dystans między ćwiczącymi, kluczowy dla bezpieczeństwa i skuteczności techniki.
Migi
Prawa strona – używane przy określaniu, z której strony wykonywana jest technika.
N
Nage
Osoba wykonująca technikę (rzucający), w przeciwieństwie do uke, który przyjmuje technikę.
Nikyo
Druga z podstawowych technik kontroli stawu nadgarstka.
O
Obi
Pas noszony na stroju treningowym, którego kolor lub sposób wiązania może oznaczać stopień zaawansowania.
O Sensei
„Wielki nauczyciel” – tytuł używany wyłącznie w odniesieniu do Morihei Ueshiby, twórcy Aikido.
Omote
Wariant techniki wykonywany od frontu, z wejściem przed atakującego.
R
Randori
Swobodna forma ćwiczenia, w której broniący się mierzy się z więcej niż jednym partnerem naraz.
Rei
Ukłon – wyraz szacunku wykonywany na początku i końcu zajęć oraz ćwiczenia z partnerem.
Ryū
Szkoła lub styl w obrębie danej sztuki walki, np. Kobayashi Ryū.
S
Sankyo
Trzecia z podstawowych technik kontroli stawu nadgarstka i łokcia.
Seiza
Tradycyjna pozycja siedząca na kolanach, przyjmowana podczas medytacji i początku/końca zajęć.
Sensei
Nauczyciel – zwrot używany wobec prowadzącego zajęcia, niezależnie od jego formalnego stopnia.
Shihan
Tytuł honorowy nadawany nauczycielom najwyższego stopnia zaawansowania i doświadczenia.
Shomen
Uderzenie lub cięcie skierowane prosto w górę głowy.
T
Tai sabaki
Praca ciała – techniki przemieszczania się i obrotu pozwalające uniknąć ataku bez użycia siły.
Tanto
Treningowy nóż używany w ćwiczeniach obrony przed atakiem z bronią białą.
Tatami
Mata treningowa, na której odbywają się zajęcia.
Tenkan
Obrót ciała o 180 stopni wykorzystywany do przekierowania siły ataku.
Tori
Inne określenie osoby wykonującej technikę, używane zamiennie z nage.
U
Uke
Osoba atakująca i przyjmująca technikę – jej zadaniem jest również bezpieczne wykonanie upadku.
Ukemi
Sztuka bezpiecznego padania i przewrotów, kluczowa umiejętność chroniąca przed kontuzjami.
Ura
Wariant techniki wykonywany od tyłu, z obrotem za plecy atakującego.
W
Waza
Technika – ogólne określenie każdego układu ruchów składającego się na daną technikę.
Y
Yokomen
Uderzenie lub cięcie skierowane po łuku w bok głowy.
Yudansha
Osoba posiadająca stopień mistrzowski (dan).
Z
Zanshin
Stan czujnej gotowości i skupienia utrzymywany jeszcze przez chwilę po zakończeniu techniki.
Zarei
Ukłon wykonywany w pozycji siedzącej (seiza), zwykle na początku i końcu zajęć.
© Autonomiczna Akademia Aikido – Jacek Wysocki shihan, 8 DAN Aikido, Szczecin